در جامعه‌ای که عبور از چالش‌های اقتصادی و بازآفرینی نشاط اجتماعی به یک اولویت ملی بدل شده، بازگشت به ریشه‌ها و تکیه بر اصالت روستا بدون نگریستن به دستان ماهر، صبور و خلاق زنان روستایی ناممکن است؛ زنانی که با هر گره بر دار قالی، هر نقش بر سفال و هر دانه در دل خاک، راوی استقامت، عشق و زندگی‌اند.

از نگاه حمایتی تا توانمندسازی پایدار

سال‌هاست گفتمان توسعه در حوزه روستا نیازمند یک چرخش بنیادین بود؛ عبور از «نگاه صرفاً حمایتی و معیشتی» به سوی «توانمندسازی مولد و مستقل». امروز دیگر نباید روستا را کانون محرومیت دید، بلکه روستا کانون ثروت‌آفرینی، خلاقیت و خودکفایی است. آمارها و ارزیابی‌های جهانی و ملی گواهی روشن بر این حقیقت‌اند. در ساختار اقتصاد محلی، صنایع دستی و هنرهای بومی می‌توانند تا ۲۰ درصد از درآمد خانوارهای روستایی را تشکیل دهند و به عنوان پیشران اقتصادی خانوار عمل کنند. این دستاوردها نشان می‌دهد که سرمایه‌گذاری بر مهارت زنان روستایی امری واجب و مهم است که باعث خلق فرصت های شغلی جدید در مسیر بی‌بدیلی برای کاهش پایدار نرخ بیکاری و فقرزدایی خواهد بود.

پیوند سنت و دانش؛ ضامن مهاجرت معکوس

یکی از مهم‌ترین ارکان پایداری سکونتگاهی و بازگشت جوانان به زادگاه‌ها، شکل‌گیری زنجیره ارزش و اتصال تولید سنتی به اقتصاد نوآورانه است. حضور ده‌ها شرکت دانش‌بنیان در کنار غرفه‌های تولیدی عشایر و روستاییان در رویدادهای ملی، نشان‌دهنده چشم‌اندازی تازه است. تلفیق خلاقیت ذاتی زنان روستا با ابزارهای نوین بازاریابی، بسته‌بندی، تجارت الکترونیک و طراحی معاصر. وقتی دختر یا زن جوان روستایی می‌بیند که هنر سوزن‌دوزی، جاجیم‌بافی یا فرآوری محصولات بومی‌اش از دل سیاه‌چادر و خانه روستایی به بازارهای ملی و حتی صادرات بین‌المللی راه می‌یابد و درآمدی عزتمندانه رقم می‌زند، بزرگ‌ترین انگیزه برای «ماندن» و حتی «مهاجرت معکوس» از حاشیه‌نشینی شهرهای بزرگ به روستا متولد می‌شود. زن روستایی با احیای اقتصاد خانه، امنیت روانی و اقتصادی خانواده را بازمی‌گرداند و کانون گرم روستا را از خطر تخلیه نجات می‌دهد.

آفرینشگران نشاط، همبستگی و هم‌پیوندی اقوام

ارزش کار زن روستایی صرفاً در شاخص‌های مادی و ارزی خلاصه نمی‌شود. در روزگاری که جامعه بیش از هر زمان نیازمند آرامش، امید و نشاط پس از بحران‌ها و تلاطم‌هاست، زن روستایی سفیر صلح و تاب‌آوری است. مادری که حتی اگر در بازار مکاره، تمام دسترنجش در یک روز خریدار نیابد، از دیدار چهره‌به‌چهره اقوام، گفت‌وگو و پیوند با هم‌میهنانش لبخند بر لب می‌نشاند و امید را زنده نگه می‌دارد. هنری که زنان در تار و پود گلیم و رنگ‌های چشم‌نواز فولکلور به تصویر می‌کشند، زبان مشترک اقوام ایرانی است. از ایلات قشقایی و بختیاری تا روستاهای ترکمن‌صحرا، کردستان، گیلان و سیستان، این زن روستایی است که به عنوان نگهبان میراث ناملموس، فرهنگ را از گزند فراموشی حفظ کرده و گسست میان‌نسلی را ترمیم می‌کند. این هنر بومی پلی ارتباطی است که اقوام گوناگون را با تارِ همبستگی و پودِ هویت ملی به یکدیگر گره می‌زند.

فرجام سخن

گرامی‌داشت ۱۵ اکتبر نباید در بیانیه‌های تشریفاتی محصور بماند. توسعه درون‌زا و عزت‌مندانه کشور در گرو آن است که نهادهای متولی از معاونت‌های ریاست جمهوری گرفته تا وزارت میراث فرهنگی، بخش خصوصی و نهادهای مدنی هم‌پیمان شوند تا با ایجاد زیرساخت‌های آموزشی، تسهیلات زنجیره‌ای، ایجاد زنجیره‌های تأمین و گسترش بازارهای عرضه، مسیر استقلال اقتصادی بانوان روستایی را هموار سازند. ارج نهادن به زن روستایی، ارج نهادن به ریشه‌های تمدن، پاسداری از خاک و افروختن چراغ امید برای فردای روشن ایران است.